OPŠTINE BUČJANSKA I METOVNIČKA – IZ ROPSTVA SE MALO KO VRATIO (27)

Autori: Dobrila i Brana Filipović

Boško Aćimović, vojni sveštenik, 1. januara 1922. godine, objavio je napis u publikaciji „Pomenik heroja iz Okruga timočkog 1912 – 1919.“ – „Herojima iz Timočkog okruga – palim u ratovima 1912 – 1920.“ koji,  delom, koristimo kao uvodnik u tužni „bilans“ stradalih iz tog vremena jedne male timočke opštine, borske. Ova opština sa sadašnjih 12 sela, uglavnom smeštenih u siromašnom brdsko-planinskom području, naseljena – sem jednog sela – vlaškim narodom, dala je više od 1.600 palih boraca u balkanskim i Prvom svetskom ratu.

Ostrvo Vido, 1916.

BUČJE

 

Umrli i poginuli 1914:

Janko T. Trajilović, umro, Petar D. Lazarević, umro u Popoviću, Jovan J. Barbulović, poginuo u Šapcu, Paun P. Rajić, poginuo na Kosmaju, Miloš Trailović, poginuo na Torlaku, Stojan J. Pavlović, poginuo na Savi, Jovan J. Trujkić, umro u Ripnju, Marjan Janković, umro u Bošnjaku, Stojan J. Barbulović, poginuo na Savi, Nikola S. Stojanović, poginuo na Golom brdu, Jnajko M. Đorđević, poginuo na Savi, Ilija Dimitrijević, poginuo na Golom brdu,  Ilija P. Trailović, poginuo, Nikola D. Stepanović, poginuo na Ceru, Petar Mladenović, pognuo u Šapcu, Stojan D. Živka, poginuo u G. Milanovcu, Đorđe Dimitrijević, poginuo na Kosmaju, Milenko Janković, umro, Ilija N. Stojanović, poginuo na Ceru.

Umrli i poginuli 1915:

Trailo M. Đorđević, umro u Zaječaru, Trailo Trailović, umro u Zaječaru, Stojan A. Stojanović, umro u Mladenovcu, Radovan Dimitrijević, umro u Albaniji,Trailo Martić, umro, Dimitrije D. Predić, poginuo na Vraternici, Petar Kostadinović, poginuo u Valjevu, Ilija Stanković, umro u Albaniji, Predrag Jovanović, umro kući, Ivan T. Đurić, umro, Dimitrije Barbulović, umro kući, Stanoje P. Ilić, umro u Albaniji, Stevan Barbulović, umro, Ilija M. Jovanović, poginuo u Albaniji, Jovan Trailović, umro u Aslbaniji, Ilija Dimitrijević nestao, Bogdan T. Mladenović, umro u Albaniji, Mihajlo Mladenović, umro u Albaniji, Stanioje M. Simeunović, nestao, Sima P. Milovanović, umro u Albaniji.

Umrli i poginuli 1916:

Trailo Oprić, umro, Paun Mladenović, umro, Pavle Kostadinović, umro na Krfu.

Umrli i poginuli 1917:

Kalin P. Barbulović, poginuo na Solunskom frontu, Petar J. Jovanović, poginuo na Solunskom frontu, Pavle J. Jovanović, poginuo na Solunskom frontu, Ilija  Lović, umro u Bugarskoj, Jnako I. Mladenović, umro u ropstvu, Jovan M. Grujić, umro u ropstvu, Dimitrije Stamenković, nestao, Janko Radulović, nestao, Milenko Milenković, poginuo od Bugara, Janko M. Mladenović, poginuo u Pirotu, Janko Jnaković, umro u ropstvu, Veljko M. Dragić, umro kući, Jnako Jovanović, umro u ropstvu, Adam I. Đorđević, umro u ropstvu, Janko Stepanović, umro u Štipu, Jovan P. Trailović, umro u Austriji, Dragoljub Jovanović, umro u Prizrenu, Jovan Trifunović, umro u Albaniji, Stanoje Paunović, umro u ropstvu i Jovan J. Petrović, umro u Bugarskoj.

 

METOVNICA

 

Umrli i poginuli 1914 – 1918:

Zaboravljeni, spomenik srpskom zarobljeniku koji je umro i sahranjen u šumi kraj logora Jindrihovice na češko-nemačkoj granici

Pavle N. Brč, podnarednik, umro 1915, Jovan Petrašković, poginuo na Parcanskom visu 1914, Janko Petrašković, umro 1914, Janko J. Ilić, nestao u Albaniji 1915, Ilija Đ. Ilić, umro 1915, Kosta Rama, umro u Slatini 1917, Paun N. Munđak, poginuo na Kajmakčalanu, Jovan M. Paculović, poginuo na Kajmakčalanu, Stepan Kračunović, umro u Draču 1915, Ilija Gornjaković, poginuo na Kajmakčalanu, Petar P. Bilan, poginuo na Ceru, Jovan M. Kračunović, poginuo na Fruškoj Gori, Kosta Asković, poginuo kod Tetova 1915, , Jovan Mladneović, poginuo na Tekiji 1915, Đorđe Petrović, umro u Mladenovcu 1915, Radislav Gornjaković, poginuo na Ceru, Jovan Adamović, poginuo na Tarabašu 1915, Jovan Trujkić, umro u Kragujevcu 1914, Jon N. Vaca, umro 1915, Đorđe St. Čovrntar, umro u Tetovu 1914, Jovan P. Martinović, poginuo na Parcanskom visu 1914, Jovan I. Ivanović, umro u Šaptinu 1914, Petar M. Okol, umro u Temišvaru 1916, Jovan T. Floran, umro na Vidu 1916, Pavle P. Brč, poginho na Parcanskom visu 1914, Novak Stanković, poginuo na Kavaju 1916, Ilija Čevrtanović, poginuo na Fruškoj Gori, Jovan Ursulović, poginuo 1914, Paun Čovikan Radovanović, poginuo na Kajmakčalanu, Trailo N. Radovanović, poginuo 1914, Petar B. Živković, poginuo 1914, Anđel N. Vida, poginuo 1915, Trailo Adamović, poginuo u Lješu 1915, Jovan Pavlović, nestao u Albaniji 1915, Anastasije Kadrić, umro u Mladenovcu 1915, Petar N. Jovanović, umro u Jagaodini 1915, Prvul D Mina, umro 1915, Petar Trailović, umro u Šeptinu 1914, Dimitrije S. Ilić, umro u Solunu 1916, Jovan P. Bilanović, poginuo na Ceru, Vojin Nestorović, umro u Jambolu 1916, Jovan Đ. Munćan, nestao u Albaniji 1915, Ilija M. Petrović, umro u Zagrebu 1918, Trailo Stanković, umro u Skoplju 1914, Đorđe Žurkić, umro 1915, Dimitrije Trailović, nestao 1914, Jovan Paunović, umro na Vidu 1916, Vidoje Bilan, umro 1915, Petar Gornjaković, poginuo na Ceru, Jovan Đorđević, umro u Temišvaru 1916, Đorđe Petrović, umro 1915, Jorgovan Blagojević, poginuo 1915, Pavle Martinović, umro u ropstvu 1916, Paun T. Trujić, poginuo 1914, paun M. Mladenović, poginuo na Vršačkom brdu 1914, Sava Novaković, umro u Šepšinju 1915, Pavle P. Bilanović, umro u Bugarskoj 1918, Đorđe Jovanović, umro u Kragujevcu 1915, Paun J. Brzan, nestao, Ilija Žiger, poginuo 1915,  Janko Trailović, nestao 1915, Ilija P. Adamović, umro 1916, Jon P. Trujić, umro 1916, Kosta S. Nestorović, poginuo u Tekiji 1915, Ilija S. Bašina, nestao 1914, Jovan S. Bašina, pognuo 1915, Sava N. Đorđević, poginuoo,  Ilija M. Jnaković, poginuo na Kajmakčalanu, Pavle N. Munćan, umro u Bugarskoj 1918, Pavle S. Fusijan, umro 1918,  Petar S. Čovrtan, nestao 1915, Sava N. Đorđević, nestao, Jon N. Đorđević, nestao 1914, Pavle N. Brč, podnarednik, umro 1915.

 

Na naslovnoj fotografiji: Vojna parada zemalja pobednica u Parizu 1919, u kojoj je (desno) i ešalon Srpske vojske. Fotografija dobijena od Petra Stojanovića iz Krivelja, sina solunca Save Stojanovića koji je nakon 1918. ostao u Francuskoj, u Versaju

 

VELIKI RAT JE ZAVRŠEN 11. NOVEMBRA 1918.

 

Na današnji dan, 11. novembra 1918, pre sto godina, i formalno je, potpisivanjem primirja sila pobednica u Parizu, završen Prvi svetski ili Veliki rat, do tada najveće stradanje čovečanstva na planeti. Danas je, tim povodom, u Parizu veličastven skup 60 državnika sveta, predstavnika zemalja pobednica, među kojima je i predsednik Republike Srbije, Aleksandar Vučić.

Sudbina Velikog rata bila je odlučena još dva meseca ranije pri proboju Solunskog fronta (zvanično, 15. septembra 1918.), gde je Srpska vojska imala najveće zasluge. Rat je, u stvari, formalno okončan godinu kasnije na mirovnoj konferenciji u Parizu kada su konačno postavljene i granice novih država u slobodnoj Evropi. Godine 1919, 28. juna, poptisan je čuveni Versajski mirovni ugovor. Stvorena je, i zvanično 1. decembra 1918, nova država  – Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca (SHS). Srbija je skupo platila slobodu – izgubila je više od milion i 200.000 ljudi, od kojih 402.435 vojnika, blizu trećine ukupnog stanovništva. To je povod da se cvet – feniks, ramonda (poznat i kao Natalijina ramonda po prvoj kraljici savremene Srbije, Nataliji koja je izdašno pomagala srpski narod u vreme Velikog rata, i zato je bila omiljena i voljena)  izabere za simbol primirja i može se povezati sa golgotom koju je vojska prošla u Prvom svetskom ratu i nakon toga uspela da pobedi. Ovaj cvet jedino uspeva u jugoistočnoj Srbiji (kod nas u Zlotskom kanjonu) i na planini Nidže, na istorijskom Kajmačalanu, kao i u severnoj Grčkoj, Makedoniji.

Juče, 10. novembra, u Srbiji je, povodom jubileja, održana velika vojna vežba sa 8000 vojnika. Ovih dana otvaraju se i dve izuzetne izložbe: u Istorijskom arhivu Srbije „Kraj Velikog rata 1917-1918“ na kojoj se predstavljaju autentični materijali, zvučni i svetlosni efekti sa tehnikom porširene i virtuelne stvarnosti. Biblioteka Grada Beograda do 30. novembra u Domu Vojske Srbije organizuje izložbu „Srpska književnost i Veliki rat“. Predstavljeni su srpski pisci učesnici rata koji su izgubili svoje domove i najbliže: Stevan Jakovljević, Stanislav Vinaver, Sima Pandurović, Branislav Nušić, Milutin Uskoković ( ubio se „zbog gubitka otadžbine“) , Vladislav Petković Dis, Todor Manojlović, Milutin Bojić, Rastko Petrović, Dragiša Vasić, Stanislav Krakov, Isidora Sekulić, Bora Stanković, Miloš  Crnjanski, Rade Drainac, Dušan Vasiljev, Ivo Andrić.

U svim većim mestima Timočke krajine danas su održane pogodne svetkovine i položeni su venci na spomenike oslobodiocima. U Boru su, na spomenik srpskim i francuskim rodoljubima, podignut 1924. godine, položili cveće i odali poštu većnici Gradskog veća, Milena Stanojković, Igor Janković i Srećko Zdravković.

Članovi Gradskog veća Bora odaju poštu palim Srbima i Francuzima u Velikom ratu

 

Ovaj članak je objavljen u sklopu projekta „TIMOČKA DIVIZIJA – DIVIZIJA SMRTI I VASKRSENJA (1914-1918.) I POMENIK HEROJA U OPŠTINI BOR“, sufinansiran iz budžeta Grada Bora. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva. 

 

 

solarismedia

Vesti iz istočne Srbije