KAD IGRAJU “LOGORAŠI” i “SLOBODNJACI”… (3)

Autor: D. Filipović

 

Posle okupacije (Nemci su u Bor stigli 14. aprila 1941.) Srbije i Timočke Krajine vispreni Zaječarci obnavljaju takmičenje za Zlatni pehar (dar juvelira D. Dimitrijevića), što u Boru oberučke prihvataju. Od sredine 1941, pod vođstvom apotekara Koste Popovića, Borani se tri naredne godine takmiče pod imenom – BSK (Borski sportski klub). U ASB-u se, prethodno, već 1938, desila smena generacija. Jedan broj igrača odlazi u zaslužnu “penziju”, napušta fudbal ili Bor, ali su tu mlađi, telentovani fudbaleri: Buda Gojković, Živan Budimirović, Mata Novaković, Stevan Kiš, golman Ostoja Đukić. Sredinom 1941. godine okupacija donosi neviđene muke i stradanja. U Bor (grad je 1940. imao 13.000 stanovnika, krajem 1941. – 6.770) sa svih strana dolaze hiljade radnika na prindni rad u “logore smrti”. I u tim i takvim, katastrofalnim uslovima, posebno od 1942., intereosvanje za fudbal ne prestaje. Naprotiv. Tradiciju ASB-a uspešno nastavlja BSK sa već poznatim igračima: Duškom Bogdanovićem (nakon rata igrao za FK Bor i FK Topioničar), Stoletom Đukićem, Ljubom Tomićem, Simom Vučetićem, Milom Filiferovićem, Matom Novakovićem, Zdravkom Ilićem, Vojom Begovićem, Ratomirom Radićem, Živanom Budimirovićem, Dimitrijem Nelićem, Stevom Vujovićem, Stevanom Kišom, Ljubom Timerštejnom. Posle su dolazili novi igrači iz podmlatka ili sa strane. Neki su, po oslobođenju, igrali u Prvoj ligi ili su bili reprezentativci: Vladica Stamenković (BSK), Aleksandar Ličanski, Iva Stevović Kengur (igrao i na Svetskom prvenstvu), Mile Milence Petrović (“Crvena zvezda”), Vaske Vasić (BSK), Edi Hočevar (BSK, “Partizan” i Olimpija, prvi borski fudbaler u državnoj reprezenmtaciji).

Logori su već bili prepuni, ali Nemci shvataju da je fudbal najpogodniji za koliko toliko zabave. Osnovana je ekipa logoraša u kojoj nastupaju poznate ličnosti: filmski glumac Severin Bjelić, dr Popović iz beogradskog BSK-a, Savić, Pečenčić iz ondašnjeg “1913” (ranije Jugoslavije i okosnice kasnije Crvene zvezde). Utakmice se često igraju, Nemci su, očigledno, voleli fudbal i sa zadovoljstvom organizovali susrete logoraša i “slobodnjaka”. Prijateljski mečevi se igraju i sredom, dva puta nedeljno sa ekipama iz Leskovca, Niša, Kruševca. To je nemalo pomoglo kasnijem razvoju ove igre u “gradu bakra”.

Početkom 1942. radnici rudnika “Jama” osnivaju Sportski klub “Rudar” na čelu sa Bogosavom Mijatovićem (posle oslobođenja prvim predsednikom mesta Bor) i sekretarom Adolfom Mačekom (po oslobođenju dugo bio direktor broske “Jugobanke”).“Rudar” je smatran radničkim, a BSK gradskim, čaršijskim klubom. “Rudar” je nosio bele dresove sa 11 slova – SK RUDAR BOR. Uglavnom su, sem četvorice Borana, u oba tima igrali logoraši iz Srbije. “Rudar” je za nepune tri godine odigrao 61 utkamicu sa klubovima iz Niške i Timočke župe. Derbi mečevi igrani su sa domaćim rivelom BSK-om u vatrenoj atmosferi.

Slika sa fudbalskog turnira 1943. u Boru – učestvovali: “Pobeda” Niš, “Rudar” i BSK Bor

Pojavljuje se, sredinom 1942, prvi podmaldak pod rukovodstvom nekadašnjeg igraća ASB-a, Voje Begovića. Ubrzo se osniva i popdmladak “Rudara” na čelu sa trenerom Jovanom Dimitrijevićem “Picigajom”. U drugoj polovini iste godine osnivaju se ekipe – “Tim logoraša” i “Tim slobodnjaka”. Isticali su se glumac Severin Bjelić, golman i poznati pevač Mile Bogdanović, te igrači najpoznatijih predratnih klubova. Oni su najviše igrali sa borskim BSK-om i “Rudarom”. Kapitulacijom Italije, septembra 1943, iz te zemlje u radne logore masovno stižu zarobljenici među kojima su i poznati fudbaleri, recimo repreznetativni golam Montija. U svakodnevne susrete uključuju se i “zarobljenici” i tako fudbal postaje glavna zabava u najtežim danima okupacije.

-Osećala se nemaština, igralo se sa ishabanim dresovima i kopačkama. Omladinci su igrali predigru glavnim utakmicama. Sve su to bila naša, borska deca koja su vremenom stasavala u odlične sportiste i prvotimce Bora. Izdvajali su se Vladimir Ljaskovski Volođa, Marko Kiš, Aleksandar Kaličanin, Sava Golubović, Branislav Milenković, Čoče Jovanović, Miša Buđelan, Jova Vejić, te Joško Komljenović, Dušan Kirhner, Franc Paulinc, Ivan Glavnik, Edi Hočevar, Toša Dekandija…- podseća Hakija Rovčanin prelistavajući svoje zabeleške, a na pitanje KAKO DALJE, odgovara:

-Kao nekada stare generacije, složno, borbeno, drugarski i s podrškom celog grada, pa i države. Bor zaslužuje, ne samo zbog tradicije, kvalitetan, pa i vrhunski fudbal.

Posle oslobođenja, 5. oktobra 1944. godine, u Boru se bira Mesni narodnoslobodilački odbor i prvi organi lokalne vlasti koju, gotovo polovinu, čine nekadašnji igrači i članovi uprave fudbalskih klubova BSK i “Rudar”. Sindikati orgnizuju masovni pokret bavaljenja sportom. Bor je najmasovniji u Srbiji s najviše fudbalskih aktiva. Prva utakmica u oslobođenom Boru odigrana je novembra 1944. između omladinaca USAO i Garnizona Narodnooslobodilačke vojske. Omladinci su pobedili sa 4:0. Istog meseca, od nekdašnjih igrača BSK-a i “Rudara”, stvorena je seniorkska ekipa koja pobeđuje tim oficira Jugoslovenske brigade iz Sovjetskog saveza sa 4:2. Bio je to početak fudbala u Boru u još ratnoj 1944. Već početkom 1945. BSK i “Rudar” se ujedinjuju i jedan klub i postaju FK “Radnički”. Prvi predsednik je Bogoljub Mijatović koji je ujedno i prvi predsednik Narodnooslobodilačkog odbora. Krajem jula, osniva se Fiskulturni odbor Sreza borskog. U decembru Odbor zamenjuje Fiskulturno društvo Bor sa izuzetno jakom fudbalskom sekcijom. “Radnički” je odigrao više utakmica sa akcijašima “Crnog vrha 45”, sa reprezentacijom Zaječara – 3:3, Moravskog okruga – 2:0, s “Jedinstvom” iz Kragujevca 5:3, repreznetacijom Negotina 6:3…

Vlastimir Trujić

U almanahu FK Bor “Od zone do zone”, Radiše Dragićevića iz 2007, upisano je da FK “Radnički” 1946. godine dobija nove ime – FK “Bor” i učestvuje u prvom poslaratnom takmičenju (kup sistem). Prvi nastup pod novim imenom i šampionska titula Timočke Krajine ( Okruga Zaječar). Rezultat je izvanredan – dobijeno je pravo da se učestvuje na prvenstvu Srbije. Prva međunarodna utkamica u Boru odigrana je 14.avgusta 1946. sa Plovdivom iz Bugarske, pobeđuje domaćin sa 3:2 golovima B. Gojkovića 2 i M. Radnekovića 1.

-Kad vidim da se fudbal igao i u vreme rata, u ondašnjem, logoraškom Boru, a danas se mučimo kako na stadion da dođe 100, 200 gledalaca, gotovo je neverovatno. KAKO DALJE? Naprosto, okrenimo se tradiciji, pogledajmo hrabije u budućnost, ne moramo u eleitu po svaku cenu, ali bar da se nađemo u nekoj zlatnoj sredini. Zbog dece, onih koji dolaze. To nam je obaveza – kaže prof. dr Vlastimir Trujić koji je početkom 2001. godine, u nezahvalno vreme, bio na čelu uprave.

Milivoje Janošević

-Nažalost, sad su neki seoski klubovi organizovaniji od Bora. Najbitniji su novac i pravi ljudi u upravi kojima će struka biti u prvom planu. Podmladak je tu. Publika dolazi sa rezultatima. Krenimo iz početka, spojimo iskustvo i mladost – smatra Milivoje Janošević, predsednik FK Zlot i nekadašnji predsednik Sportskog saveza Bor.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Na naslovnoj fotografiji: Timovi “slobodnjaka” i FK “Rudara” 1943. na terenu kod Simine kafane, današnji stari Vatrogasni dom

 

 

Ovaj članak je objavljen u sklopu projekta „STO GODINA FUDBALSKOG KLUBA BOR I KAKO DALJE” i sufinansiran je iz budžeta Grada Bora. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva. 

 

solarismedia

Vesti iz istočne Srbije