Ilustrovani list iz 1920. godine: BORSKI RUDNIK JE PRVI U EVROPI, A DRUGI U SVETU

Beograd-Bor, B. Filipović – U Beogradu je, sa sedištem u Kosmajskoj 22, između dva svetska rata, izlazio, malo poznati, Ilustrovani list na velikom formatu, na žućkastom papiru (kao da je požutao od bremena godina), i sa crnim slovima. Aprila 1920, na celoj 6 i 7. stranici, pod naslovom “Borski rudnik u Srbiji. Život u našem najvećem rudnika bakra”, ćirilicom i latinicom, objavljeno je 11 fotografija sa legendama i kraćim tekstom. Tekst Dragana P. Ilića, upravnika škole u Boru, imao je naslov i na drugoj strani: “Naš najveći rudnik bakra u Boru” i podnaslov “Nekoliko slika iz iz jednog rudnika naše bogate zemlje”...

Selo Bor, u srezu zaječarskom, okrugu timočkom, sa Crvenim bregom na čijem se vrhu nalaze ostaci rimskoh radova

 

“Severno-istočna Srbija je od vajkada čuvena i poznata sa svoga rudnog bogatstva. Istorija kazuje da je to bilo poznato i eksploatisano još za vreme rismke hegemonije. Majdan Pek se pominje kao jedan od najjačih rudnika bakra iz tog vremena. Sem toga, poznato je i ispiranje zlata iz rečnog peska Timoka, Neresničke reke, Peka i dr. No, od svih rudnih polja, sad je najbogatije borsko na kome leži od skora bolje poznato selo Bor. Bor je omaleno sleo u srezu zaječarskom. Prostire se duž jedne uzane doline, koju proseca Borska rečica. Selo je ograđeno sa severa brdašcima, ograncima Crnog vrha, među kojima je najviši kupasti breg “Crveni breg”. On se uzdiže severno-istočno od samog sela. Na njegovom vrhu nalazi se, još iz rismkog doba, zapušteno rudarsko okno kao neki poveći bunar. I Jiriček u svojoj “Istoriji Srba” pominje “zapušteni bakarni rudnik iz doba bronzanog u selu Boru kod Zaječara”. Tu je pre šest godina obnovljen rad pošto je pronađena bogata bakarna žica. Radovi su sad veoma razvijeni, a još više pre rata kad je bilo zaposleno preko tri hiljade radnika. Po bogatstvu rude, Borski rudnik se smatra kao prvi u Evropi, a drugi u svetu. Ovaj rudnik eksploatiše Francusko društvo Borskog rudnika.

Glavno okno sa lokomotivom za voženje bakarne rude

U svakom rudniku postoje tri galerije (horizonti) odakle se vadi ruda i kroz veliku “šahtu” iznosi u magacine. Odatle se lokomotivama i vagonima vozi u pržionicu. Tamo se ruda prženjem oslobađa suvišnog procenta sumpora, te se posle nosi u topionicu, gde se topi u velikim konvertorima na visokoj toploti. Da bi se lakše odvojio nepotreban materijal, ruda se meša prilikom topljenja s krečnjakom koji se sa svim nepotrebnim elmentima – u vidu zgure, šljake – najpre otoči (lakši je i pliva po površini), a pri dnu ostane rastopljeni sirov bakar. Rastopljeni bakar se izliva u metalne kalupe i pošto se ohladi slaže se u magacine bakra. Ovakav bakar se zatim izvozi.”

Ilustrovani list iz 1920. godine

 

Na naslovnoj fotografiji: Izlivanje bakra u kalupe

 

 

 

solarismedia

Vesti iz istočne Srbije