BOR: IZLOŽBA FOTOGRAFIJA ĐURE KOLOVRATARA

PORTRET FOTOGRAFA: ĐURA KOLOVRATAR

Izložbom fotografija „Portret fotografa: Đura Kolovratar“, koja će biti održana 27. maja sa početkom u 19 časova, pokrećemo seriju izložbi putem kojih ćemo predstaviti najznačajnije fotografe čije se kolekcije čuvaju na Zavičajnom odeljenju Narodne biblioteke Bor. Tokom projekta „Digitalizacija neknjižne građe…“, od 2006. do danas, borski fotografi iz redakcije Kolektiva Đura Kolovratar, Dragoljub Mitić, Bajram Salijević i Ljubomir Markov omogućili su nam da otkrivamo, pre svega, šta je to profesionalna etika, međusobno poštovanje i odgovornost, a zatim i da doslovno osvetljavamo „istoriju“ – vizuelnu istoriju Bora nastalu u njihovim mračnim komorama. Nakon deset godina skeniranja negativa i upoznavanja sa njihovim zajedničkim udelom u redakcijama Borskog kolektiva, Kolektiva, Borskih novosti i njihovim privatnim kolekcijama, uprkos njihovom insistiranju na kolektivnom autorstvu, vreme je da se upoznamo sa njihovim pojedinačnim biografijama, fotografskim i profesionalnim karakteristikama, interesovanjima i estetikama, uslovno rečeno, onako kako bi oni želeli da se predstave.

Đura Kolovratar je rođen 16. aprila 1910. u Ribnjački (Bjelovar, Hrvatska). Tridesetih godina XX veka dolazi u rudnik na Rtnju, koji je tada u vlasništvu porodice Minh, tačnije braće Minh, Austrijanaca jevrejskog porekla. Majstorsko pismo o izučenom fotografskom zanatu dobio je 22. septembra 1939. od Aleksandra Zlatkovića, fotografa iz Paraćina. Ženi se Božicom Tatomir, 27. oktobra 1940. Kćer Radmilu dobijaju 1941, nešto kasnije i sina Miroslava. Još pre Drugog svetskog rata, Đura je bio član Komunističke partije. Kao fotograf je tokom Drugog svetskog rata sarađivao sa ilegalcima i bio posrednik između komunista u Zaječaru i partizana. Najčešći njegov zadatak bio je da u ogrilci dresiranog psa, vučjaka, šalje partizanima fotografije ilegalaca koji su želeli da se priključe partizanima, kako bi ih oni prepoznali. Za vreme okupacije bio je zatvoren u Zaječaru pod sumnjom da je sarađivao sa partizanima, ali je usled nedostatka dokaza oslobođen. Posle rata, 1946. g. dolazi u Bor i otvara fotografski atelje u centru varoši, u Niškoj ulici, u potoku preko puta sadašnje zgrade opštine. Bio je odbornik u posleratnoj opštini. Jedan je od osnivača Planinarskog društva u Boru. Fotografisao je Lajkom i Kontaksom; koristio je filmove formata 60 i 35 mm.

Radio je i kao prvi fotograf lista Kolektiv, od 1947. do 1960, ali pod ugovorom, a ne kao stalno zaposlen fotoreporter. Umro je u Boru 3. januara 1963.

Fotografije Đure Kolovratara sačuvane su u više kolekcija, u kolekcijama RTB-a Bor i Miroslava Radulovića ali je najznačajnija porodična kolekcija, koju je sačuvala Đurina kći, Radmila Brežančić i koja je predata na čuvanje, upotrebu i digitalizaciju Zavičajnom odeljenju Narodne biblioteke Bor u aprilu 2014.

Ta kolekcija sadrži fotografske negative i fotografije različitih formata, kao i deo njegove lične službene dokumentacije.

Fotografije odabrane za ovu izložbu su iz svih pomenutih kolekcija.

Đuru Kolovratara predstavljamo na osnovu njegovog rada, nasleđa i fotografija koje je sam uradio na većim formatima, ali i intervjua sa njemu bliskim osobama i njihovim sećanjima. Može se reći da je on uživao fotografišući, pre svega, svoju porodicu, decu, prijatelje; voleo je prirodu, naročito planinarenje, životinje, vodu i pejzaže. Ostalo je u sećanju sugrađana da je „super osmicom“ snimio i prvo posleratno splavarenje na Drini, na kolornom filmu kome nismo uspeli da uđemo u trag.

Nešto kasnije se profiliše i kao reporter koji fotografiše industrijske pejzaže, arhitekturu, život grada i događaje. Na njegovim negativima ostali su sačuvani motivi sa brojnih uspona na vrh Rtnja, iz Drugog svetskog rata u Malom izvoru, sa izgradnje brane i akumulacije Borskog jezera, Prvomajskih parada, prvih sletova i dočeka Štafete mladosti povodom 25. maja, političkih skupova, iz života i rada rudara, života grada; zaustavili su se neobični trenuci, pokreti, pogledi puni poverenja, sa portreta, koje verovatno nezasluženo primamo i mi.

Dragan Stojmenović, bibliotekar

Zavičajno odeljenje, Narodna biblioteka Bor

solarismedia

Vesti iz istočne Srbije