Bor, 1. april: CRNI VRH 45. I OMLADINSKE BRIGADE – VREMEPLOV JEDNE MLADOSTI

U Srbiji su, nakon oslobođenja, krenule petoletke graditeljstva, ali nije prestajao ni snažan zamah nastao na crnovrškim ledenim, šumovitim padinama i snežnim proplancima. Ideja omladinskog dobrovoljnog rada nastavljena je i posle “Crnog vrha 1945” s puno žara i optimizma, gradilo se novo društvo, razvijala se nova, mlada država. Posle je utihnuo akcijaški entuzijazam kako bi se, sredinom šezdesetih, ponovo razbuktao, činilo se još energičnije i lepše.

U Boru je 1971. osnovana proslavljena brigada “Bakar”. Omladinci “Bakra”, na lokalnoj ORA “Borsko jezero”, godine 1980, pokazali su da su, na prethodne četiri savezne radne akcije, zasluženo osvojili najviša priznanja. Radoš Jeremić, predsednik Zbora brigadira, “stara kuka” akcijaška, još 1973. na ORA “Beograd – Bar”, postaje udarnik. Stevan Tišma, službenik TIR-a, prvi put je obukao brigadirsku uniformu, Saša Stojmenović iz Leskovca poneo je “lentu” najmlađeg brigadira. O njima je Dušan Ranđelović u “Omladinskim novinama”29. juna 1980. godine napisao članak “Bakar vodi igru”.

U publikaciji “Udarnički za jubilej 77” posebno je istaknuto “da je najvažniji period ORA ponovo započet pre deset godina”. Još se podseća da se “današnje ORA znatno razlikuju od ranijih, velikih akcija”. Broj učesnika je smanjen, smene su kraće, uslovi života i rada bolji… U istoj knjizi nalazimo da je u Boru 1977. godine organizovana ORB “Crni vrh 45”. Ova brigada je ušla u anale omladinskih akcija jer su od 55 brigadira 24 bile devojke. Brigada je na ORA “Autoput”ostvarila radnu normu “na izuzetno teškim i opasnim radovima”. I u društvenim aktivnostima bili su u samom vrhu. Iste, 1977. Bor je bio organizator i republičke akcije “Jezero – Zlotsko proleće 77”. Sem Borana na ovoj akciji učestvovali su i Negotinci. Ukupno – 6. 802 brigadira. Radilo se na uređenju Borskog jezera, naselja Savača i Zlotskih pećina.
Prekaljeni borski akcijaši, Dragutin Pajkić i Boško Antonijević sećaju se i ORB “Mladi rudar” i, najviše – ORA “Jezero” i naselja “Mladost”. Oni su dugo godina zagovarali izdavanje jedinstvene publikacije o borskim radnim brigadama i akcijama.
Godine 1984, na smotri brigadira povodom 1. aprila – Dana omladinskih radnih akcija i početka brigadirskog leta, predsednik borske omladine, Zvonko Damnjanović čestitao je na uspesima devet “prisutnih brigada” sa 650 brigadira. U “Borskim novostima od 4. aprila 1984. naglašava se da će, još jedanput, biti organizovana ORA “Borsko jezero”. Mladi iz deset gradova pošumiće najmanje 50 hektara goleti i raditi na trasi novog toplovoda. Već 15.avgusta 1984. u “Borskim novostima” objavljena je vest da je ORA “Borsko jezero” dobitnik najznačajnijeg priznanja RTB Bor, nagrade “Inženjer Šistek”. U obrazloženju je zapisano da je dobitnik postigao izvanredne rezultate u akcijama zaštite životne sredine na Borskom jezeru, Crnom vrhu, na Stolu i u Boru. U tim aktivnostima posebno su se istakli omladinci iz Gnjilana, Zagreba, Štipa, Sente, Beograda, Gradašca, Kikinde i francuskog pobratimskog grada Krezoa. Klub brigadira Bora prijavio se za organizovanje i jedne borske brigade za ORA “Niš 84”.

U “Omladinskim novinama” 13. avgusta 1980. Brana Filipović objavljuje reportažu sa “Borskog jezera” naslovljenu “Kad se srce otvori”, s podnaslovom: “Ponovo, posle tri i po decenije, mladi će, svrstani u radne brigade, raditi na Crnom vrhu. U planu je gradnja objekata za zimski turizam”. Tada je predsednik udruženja borske omladine, Dragan Krstić, s ponosom govorio o “nepresušnom radnom elenu” pet brigada u naselju “Mladost” na Savači.

-Radimo sa bratskim brigadama iz Kikinde, Subotice i Beograda. Naš sekretar akcije, Slobodan Rakić brine o društvenim aktivnostima, najviše o kulturi i sportu. Najomiljeniji je disko klub. Dolaze kulturno-umetnička društva, sportisti, sportski klubovi, estradni umetnici. Tereni za male sportove i fudbal su idealni – govori Krstić upućujući na razgovor i sa njegovim najboljim drugovima, Tiborom Molnarom, Vojkom Drašković, Suzanom Obradović…

Od sećanja na crnovršku, neponovljivu akcijašku epopeju 1945. ostali su prvoaprilski odlasci starih akcijaša i vaterana na prostor kod spomenika akcijašima na kome su ispisani stihovi Vaska Pope: “Ljubavi smo učili vatru da nam zemlja više ne gori”. Ostale su i tri vredne publikacije o Crnom vrhu 1945, autora Tomilsava Pajića, Miroslava Radulovića i Brane Filipovića. Vredan je i dokumentarni film Vlade Bunjca “Kako se kalio čelik – Crni vrh 45”.

I sutra, 1. aprila 2019, okupiće se kod akcijaškog spomenika na vrhu planine nekadašnji akcijaši i poštovaoci tog vremena iz Bora i cele Timočke Krajine, iz Požarevca, Beograda,Srema, Pirota… Sa njima će biti i 93-godišnji Dragomir Čorboloković iz Brestovca, jedini iz borskog kraja iz te, ratne i radne, crnovrške 1945. kada je 1630 omladinaca iz cele zemlje, po zimi i do minus 32 stepena, danonoćno seklo, spremalo i odvlačilo drva za promrzli Beograd.

 

 

solarismedia

Vesti iz istočne Srbije