1. APRIL – DAN ORA I “CRNOG VRHA 45” NIJE ZABORAVLJEN!

Bor, S.M. – Prvi april je dan kada je završena naša prva savezna Omladinska radna akcija “Crni vrh 45” i smatra se ratnom. Tokom zime 1945. godine 1.630 omladinaca iz više okruga Srbije, okupljeni u deset brigada, u najtežim uslovima, pod snegom i do minus 32 stepena, nasekli su i otpremili do Beograda 15.000 kubika ogrevnog drveta za bolnice pune ranjenika, škole i ostale ustanove, za siromašne porodice. Zasađeno je i 20.000 jelovnih sadnica na novostvorenim goletima. Od 15. januara do 22. aprila 1945, Moravska i Zaječarska brigada izgradile su prugu od Crnog vrha do Bora dužine 12,6 kilometara kojom su otpremali drva. Komandant akcije bio je Voja Vucelić, skojevac iz Beograda čija je, beogradska brigada, do crnovrških vrleti putovala celih deset dana.

Posle 1945. i dolaska slobode obeležavane su godišnjice crnovrške akcije, posebno jubilarni datumi. Prvi april, dan završetka “Crnog vrha 45”, uzet je za praznik radnih akcija tadašnje Jugoslavije i obeležava se do danas. Akcija je vremenom ušla u legendu i postala velika radna –

ratna epopeja jedne mladosti. O toj hrabrosti i požrtvovanosti iskovanoj u ratnim uslovima i neviđenoj oskudici svedoče i dokumentarno-igrani film Vladimira Bunjca “Kako se kalio čelik – legenda o Crnom vrhu”, kao i publikacije dr Tomislava Pajića, Miloša Radulovića i Brane Filipovića.

 

U svim tim pričama polazi se od stihova Vaska Pope urezanim u spomenik akcijašima na mestu nekašnjeg radilišta “Ljubavi smo učili vatru da nam zemlja više ne gori”. Nezaboravni su i stihovi akcijaša sročenih u himnu nazvanu “Marš Crnog vrha” čija prva strofa glasi:

 

Niz snežne padine Crnog vrha

Stupa omladina radna,

Da radom pomogne narodu svome,

Izvrši dela slavna.

 

Najlepši i najistinitiji deo priče o crnovrškoj radnoj i udarničkoj epopeji nalazi se u dnevniku Dragoljuba Milivojevića Uče, tadašnjeg brigadira iz Knjaževca i kasnijeg vrsnog novinara i glavnog urednika “Politike” i NIN-a.

Danas, 1. aprila 2020, neće se tradicionalno okupiti bivši akcijaši i naslednici akcijaškog rada zbog epidemije koronavirusa, ali sećanja na mrazne dane iz 1945. i crnovrški mladalački zanos neće biti zaboravljeni. Bor i Srbija treba da se ponose “Crnim vrhom 45” jer je to svetao deo istorije našeg naroda koji je i u najtežim okolnostima pokazao solidarnost i jedinstvo, izdržljivost i veru u srećnije dane i godine. Izgleda da nam je upravo sada ponovo potrebno, možda i više nego ikada, zajedništvo, sloga, solidarnost. “Crni vrh 45” i dugogodišnji posleratni akcijaški pohod, danas prepoznatljiv u volonterskom radu, primer su koji očigledno treba slediti.

 

Na naslovnoj forografiji: Nekadašnji akcijaši kraj spomenika na Crnom vrhu 2013. godine

solarismedia

Vesti iz istočne Srbije